logo Stichting Vrienden Natuurbehoud Suriname

Toespraak voorzitter Stichting Vrienden Natuurbehoud Suriname bij presentatie van de "Annotated Checklist of the Birds of Suriname" op 24 november 2009 te Paramaribo


Geachte aanwezigen,



Ik ga met genoegen in op het verzoek van de directeur van WWF Guianas om, mede namens mijn medeauteurs Otte Ottema en Jan Hein Ribot, iets over de Annotated Checklist of the Birds of Suriname te zeggen.

Ik wil daarbij kort op drie vragen ingaan: (1) wat staat er in het boekje, (2) waarom juist nu een nieuw boekje en (3) hoe is het boekje tot stand gekomen. Maar ik wil beginnen met op te merken dat Suriname, zeker voor een relatief klein land, een geweldige diversiteit aan vogelsoorten heeft. Iets om trots en zuinig op te zijn! In totaal zijn er op dit moment 727 soorten en nog eens 12 extra ondersoorten of geografische rassen uit het land bekend. Het gaat in de Checklist dus om 739 vogelsoorten en -ondersoorten.

Ja, en dan de eerste vraag die ik noemde. Wat staat er in het boekje? Kort gezegd: alles wat iemand die in de vogels van Suriname is geïnteresseerd graag wil weten. Om te beginnen geven wij voor iedere soort aan hoe betrouwbaar de opname van de soort in de lijst is. Het maakt natuurlijk iets uit of er bewijsmateriaal van een soort aanwezig is in de vorm van museumexemplaren, foto's, video's of geluidsopnames of dat de soort alleen maar van zichtwaarnemingen bekend is. Verder geven wij aan wat de status van een soort in Suriname is. Is het een broedvogel, een zwerver uit omringende landen, een trekvogel uit het noorden van Noord-Amerika of uit het zuiden van Zuid-Amerika of is het slechts een dwaalgast, een vogel die ver buiten zijn normale verspreidingsgebied is terechtgekomen?

Vervolgens geven wij aan in welke leefgebieden of habitats elke soort voorkomt. Kortom, is het een vogel van modderbanken, zwampen, savannes of bossen, om enkele van de 16 onderscheiden habitats te noemen. Dan volgt voor elk van de zes gebieden die we van noord naar zuid hebben onderscheiden, een vermelding of de soort er algemeen of zeldzaam is. En dat alles overzichtelijk samengesteld in tabelvorm. Zo vindt de lezer voor elke soort of ondersoort op één regel alle informatie die over het voorkomen in Suriname bekend is.

Maar dat is nog niet alles. We beginnen het boekje met een uitgebreide inleiding, waarin onder meer een overzicht is opgenomen van het vogelonderzoek dat in het, vooral recente, verleden in Suriname is verricht.

En we besluiten met acht uitgebreide bijlagen. In twee ervan wordt informatie gegeven over soorten die in de literatuur voor Suriname worden genoemd, maar waarvan het bewijs afwezig of de bewijsvoering onduidelijk is. Voor sommige van deze soorten is op grond van de verspreiding van de soort het voorkomen echter heel wel mogelijk. Wij noemen ze hypothetische soorten. Voor andere is dat op grond van de verspreiding zeer onwaarschijnlijk is. We beschouwen ze als onjuist voor Suriname vermeld.

Verder wordt er een overzicht met bijzonderheden gegeven van de soorten die sinds het laatste overzicht van de vogels van Suriname aan de lijst zijn toegevoegd. Ook geven we een overzicht van de soorten die in Suriname zeldzaam zijn.

Veel vogelaars zullen het overzicht dat we geven over de trekvogels uit het noorden en zuiden kunnen waarderen. Daarin staan, voor zover relevant, de vroegste en laatste datums van het voorkomen vermeld. En nu maar proberen die datums scherper te stellen!

Ook de bijlage met nadere bijzonderheden over een aantal geselecteerde soorten zal zeker de belangstelling van de lezer hebben, evenals de bijlage over endemen (vogels die alleen in Suriname voorkomen) en bijna-endemen. Wij gaan ervan uit dat er ook voor de bijlage over bedreigde soorten belangstelling zal zijn.

Dan de tweede vraag. Waarom juist nu een nieuw boekje over de vogels van Suriname? Het laatste overzicht dateert al weer uit 1994, toen de tweede, geheel herziene druk van de Birds of Suriname, geschreven door François Haverschmidt en Gerlof Mees, door VACO werd uitgegeven. De tekst voor dit boek werd echter al zo'n tien jaar eerder afgerond. Sinds het midden van de jaren tachtig zijn 61 soorten aan de lijst toegevoegd. Daarnaast is onze kennis over het voorkomen van allerlei soorten in de laatste kwart eeuw sterk toegenomen.

Het werd dus hoog tijd voor een up-to-date overzicht. En dat overzicht wordt vandaag aan u gepresenteerd.

En nu komen we toe aan de laatste vraag. Hoe is het boekje tot stand gekomen? Het heeft een lange weg afgelegd. We hebben er met zijn drieën meer dan drie jaar aan gewerkt. Aan de basis van het boekje ligt de data base die Jan Hein Ribot in de loop der jaren heeft aangelegd. Daarin zijn niet alleen alle gepubliceerde waarnemingen over de vogels van Suriname opgenomen, maar ook de talrijke ongepubliceerde waarnemingen van onszelf en derden. Hierdoor bevat de data base nu al meer dan 125.000 records. Op grond van die data base en onze verdere ervaringen met de vogels van het land is de tekst samengesteld en eindeloos door ons bediscussieerd.

En dan is er uiteindelijk overeenkomst over de tekst. En dan moet er een uitgever worden gevonden. Op dit punt is de Stichting Vrienden Natuurbehoud Suriname ons te hulp geschoten. Zij vond WWF Guianas bereid om in samenwerking met STINASU en de Stichting Vrienden Natuurbehoud Suriname de Checklist uit te geven en op hun kosten te laten drukken. Als voorzitter van de Stichting Vrienden Natuurbehoud Suriname wil ik WWF Guianas hiervoor graag hartelijk dank zeggen.

Voor de lay-out van het boekje werd een subsidie verkregen van het Huib Kluijver Fonds. Ik stel het zeer op prijs dat dit Fonds bereid is gevonden om de uitgave van de Checklist mede te subsidiëren. Dr. Huib Kluijver was in de vorige eeuw een van de belangrijkste ornithologische onderzoekers van Nederland. Hij kwam in de jaren zestig en zeventig geregeld in Suriname, waar zijn zoon directeur van de Parbo-brouwerij was. Bij die gelegenheden bestudeerde Kluijver veelvuldig de vogels van het land, getuige ook zijn bijdrage aan De Vogels van de Brownsberg, die STINASU in 1975 heeft uitgegeven. Ik vind het persoonlijk bijzonder aardig dat de naam van Huib Kluijver middels onze Checklist opnieuw met de studie van de vogels van Suriname wordt verbonden, temeer omdat ik reeds voor de aanvang van mijn studie biologie in 1958 ecologisch veldonderzoek aan vogels voor hem verrichtte.

En nu ligt de Annotated Checklist of the Birds of Suriname voor u klaar. Wij hopen dat met dit boekje de belangstelling voor de vogels van het land verder zal toenemen, zowel bij de mensen in Suriname als bij de talrijke ecotoeristen die het land bezoeken.

En dan zou ik nu graag het eerste exemplaar van het boekje willen overhandigen aan de vertegenwoordiger van STINASU, het eerste van 1000 boekjes die WWF Guianas voor STINASU beschikbaar stelt. Ik doe dat met veel plezier, temeer omdat STINASU in het verleden Otte Ottema in staat heeft gesteld uitgebreide vogelinventarisaties in het binnenland van Suriname te doen. STINASU heeft daardoor mede een grote input geleverd aan de inhoud van de tekst.

Paramaribo, 24 november 2009